fbpx

BOSNA I HERCEGOVINA NIJE NASTALA 1943. GODINE

Nakon brutalnog obračuna s bošnjačkim vrijednostima komunisti su krenuli pisati novu historiju Bosne i Hercegovine, odbacivši cijelu predkomunističku historiju Bosne i Hercegovine. Tako je prvo zasjedanje ZAVNOBiH-a u Mrkonjić-Gradu 25. novembra 1943. godine postalo temelj državnosti. Povelja Kulina Bana, koja je najstariji bosanski državni dokument napisan bosanskim pismom bosančicom, očito nije bila dovoljna da bude nulta tačka historije bosanske države. Tako danas imamo apsurdne pojave da mnoga udruženja i osobe čestitaju “rođendan domovini” 25. novembra, što implicira da Bosne i Hercegovine nije bilo prije dolaska komunista

 

 

Piše: Ermin ZEC

Komunistički pokreti, ondje gdje su u 20. stoljeću kroz nasilne revolucije osvojili vlast, nasilno su i preoblikovali društveno uređenje. Oni nisu samo promijenili političko-ekonomski sistem u jednopartijsku diktaturu i plansku ekonomiju, već su se i obračunavali s naslijeđem bivšeg režima. Cilj nije bio samo osvojiti vlast nego stvoriti novo socijalističko društvo izgradnjom “novog socijalističkog čovjeka”.

A stvaranje novog socijalističkog čovjeka bilo je moguće samo kroz brutalni obračun s društvenim vrijednostima bivše države kroz religiju, kulturu i umjetnost i uspostavljanjem novih po diktatu Partije. U ovom slučaju izuzetak nije bila ni Jugoslavija i Bosna i Hercegovina u njoj, gdje je nova vlast imala cilj da iskorijeni tradicionalne, vjerske i nacionalne vrijednosti jugoslavenskih naroda koje su predstavljale prepreku za “bratstvo i jedinstvo”.

BOŠNJACI I BIH OSTALI BEZ OBEĆANE RAVNOPRAVNOSTI

Nakon saradnje ustaša i četnika u Drugom svjetskom ratu Bošnjaci uviđaju da im državne strukture NDH-a ne mogu garantirati sigurnosti njihovih života i imetka. To je bio okidač da se Bošnjaci masovno priključe partizanima i narodnooslobodilačkoj borbi protiv okupatora. Britanski historičar Marko Attila Hoare u svojoj knjizi Bosanski muslimani u Drugom svjetskom ratu  naučno je objasnio kako bez muslimanske podrške partizani ne bi mogli osloboditi Bosnu i Hercegovinu: “Da bi se oslobodila Bosna i Hercegovina, morali su se osloboditi gradovi. Da nije bilo učešća gradskog stanovništva, pogotovo muslimana, partizani bi ostali kao šumska vojska”.

Tokom prvog zasjedanja ZAVNOBiH-a u Mrkonjić-Gradu 1943. godine donesena je rezolucija kojom su Bošnjaci bili priznati kao ravnopravan narod s Hrvatima i Srbima pod imenom Muslimani. Iz te rezolucije poznata je fraza da Bosna i Hercegovinu nije “ni srpska, ni hrvatska, ni muslimanska, već i srpska, i hrvatska i muslimanska”. Ovo priznanje bilo je deklarativnog karaktera, jer odmah nakon Drugog svjetskog rata Bošnjaci nestaju iz službenih dokumenata. Oni su uklonjeni iz političke terminologije i političkog života, što je vrsta administrativnog genocida. Kad je trebalo krvariti, bili su priznati kao narod, ali kad je rat stao, Bošnjaci su ostali bez obećane ravnopravnosti, čime je ispoštovan samo dio rezolucije koji glasi “i srpska i hrvatska”.

Pored egzistencijalnih razloga, Bošnjaci su se priključili partizanskom pokretu i zbog toga što im je obećana autonomija, odnosno ravnopravan status s ostalim republikama u budućoj državi. No, u svojoj knjizi Hoare objašnjava kako je tokom pregovora o statusu Bosne i Hercegovine u partijskim krugovima bilo zahtjeva da BiH postane autonomna pokrajina u sastavu Srbije. Na insistiranje bosanskohercegovačkih komunista Avde Hume i Rodoljuba Čolakovića Bosna i Hercegovina ipak je postala posebna republika u FNRJ i kasnije SFRJ.

ZAVNOBiH je bio prvi put u bosanskohercegovačkoj historiji da je ova zemlja proglašena srpskom i hrvatskom. Katolici i pravoslavci u Bosni i Hercegovini, koji su se u polovini 19. stoljeća nakon agresivne kampanje iz susjedstva kroatizirali i srbizirali, ovom su deklaracijom postali de facto konstitutivni narodi, što se vidi u instituciji rotacije i pariteta u institucijama Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine. Tako je Bosna i Hercegovina faktički postala ničija zemlja; dok su ostale republike na svom grbu imali nacionalne simbole, na grbu BiH bili su dimnjaci.

Pored institucionalne diskriminacije Bošnjaka u SFRJ, njihova republika Bosna i Hercegovina nije bila ravnopravna s ostalim jugoslavenskim republikama. Bruto domaći proizvod Bosne i Hercegovine  ostao je ispod jugoslavenskog prosjeka, što znači da je BiH imala status nerazvijene republike. Visoki politički funkcioner u SR BiH Munir Mesihović ukazivao je na neravnopravnu ekonomsku politiku SFRJ prema Bosni i Hercegovini, tvrdeći kako Savezno izvršno vijeće ne isplaćuje iznos sredstava koji joj je pripadao zbog nerazvijenog statusa.

Komunističke strukture udarile su i na temelje bošnjačke kulture i tradicije, tj. na islamsku vjeru. Islam je u SFRJ prikazivan kao nešto strano i nazadno, što je utjecalo i na to da su mnogi bošnjački visoki partijski funkcioneri djeci davali kršćansko-hrišćanska imena. Narodna skupština Narodne Republike Bosne i Hercegovine 1950. godine donijela je zakon o zabrani nošenja zara i feredže, što je tada bio dio narodne nošnje kod muslimanskih žena. Islamska zajednica u BiH zbog nacionalizacije je izgubila više od 11.000 objekata, što je u zgradama i zemljištu više od 30 miliona kvadratnih metara, a što se danas procjenjuje na 370 miliona eura. Komunisti su zatvorili brojne medrese u Bosni i Hercegovini, a jedina koja je ostala u funkciji bila je Gazi Husrev-begova medresa u Sarajevu.

NAŠA HISTORIJA NE POČINJE OD KOMUNISTA

Nakon brutalnog obračuna s bošnjačkim vrijednostima komunisti su krenuli pisati novu historiju Bosne i Hercegovine, odbacivši cijelu njenu predkomunističku historiju. Tako je prvo zasjedanje ZAVNOBiH-a u Mrkonjić-Gradu 25. novembra 1943. godine postalo temelj državnosti, koji se danas obilježava kao Dan državnosti Bosne i Hercegovine. Povelja Kulina Bana, koja je najstariji bosanski državni dokument napisan bosanskim pismom bosančicom (29. augusta 1189. godine), očito nije bila dovoljna da bude nulta tačka bosanske države. Tako danas imamo apsurdne pojave gdje mnoga udruženja i osobe čestitaju “rođendan domovini” 25. novembra, što implicira da Bosne i Hercegovine nije bilo prije dolaska komunista.

Pisanje nove historije nije stalo samo na ovome. Dan Grada Sarajeva obilježava se 6. aprila u znak sjećanja na dan kad je “zajedničkim naporima i žrtvama sarajevskih patriota – Srba, Hrvata i Muslimana – oslobođeno Sarajevo”, iako je 16. muslimanska narodnooslobodilačka udarna brigada dan ranije, 5. aprila 1945. godine, ušla u Sarajevo kroz Višegradsku kapiju. Komunisti su, dakle, iz političkih i ideoloških razloga iskrivljavali historiju da se bolje uklapa u zvanični narativ “bratstva i jedinstva”.

I danas mnoge glavne ulice u bosanskohercegovačkim gradovima u kojima su Bošnjaci većina nose ime Josipa Broza Tita. Nesumnjivo je da Tito ima danas svoje mjesto u bh. historiji zbog pobjede nad fašističkim okupatorima i očuvanja bosanske državnosti, ali je poražavajuće što glavna ulica glavnog grada Bosne i Hercegovine i danas nosi ime po komunističkom diktatoru, što je u suprotnosti s rezolucijom Evropskog parlamenta od 19. oktobra 2019. godine, kojom se osuđuje upotreba simbola totalitarnih režima u javnom prostoru. S obzirom na to da je članstvo u EU jedna od rijetkih stvari o kojoj postoji konsenzus u bh. društvu između različitih političkih subjekata, rezolucije Evropskog parlamenta moramo shvatiti ozbiljno.

Ne smijemo ponavljati iste greške i minimizirati značaj Narodnooslobodilačke borbe i ZAVNOBiH-a u našoj historiji, ali je nukleus bosanske države u historiji srednjovjekovne Bosne i Bosanskog kraljevstva od Bana Kulina do kralja Tvrtka. U to vrijeme Bosna je prvi put imala sve oblike državnosti: vlast, teritoriju i narod, koji nije bio ni srpski ni hrvatski, već isključivo bosanski.

Nakon pada Bosanskog kraljevstva Bosna je povratila svoju nezavisnost na referendumu 29. februara i 1. marta 1992. godine, kad su građani Bosne i Hercegovine odlučili da žele nezavisnu državu ravnopravnih naroda i građana. Tada su se Bošnjaci pod vodstvom Alije Izetbegovića izborili za vlastitu državu, vojsku, policiju, simbole i vratili svoj identitet. Narod koji je bio osuđen na nestanak postao je vojni i politički faktor i aktivni subjekt u međunarodnoj politici.

To su temelji, osnovi i nulta tačka naše historije, države i državnosti. Bosna i Hercegovina nije nastala 1943. godine, već je tada obnovljena njena državnost. To jeste važan historijski događaj, ali ne i važniji od Povelje Kulina bana iz 1189. godine. Narod koji ne poštuje svoju historiju nestaje sa historijske i političke pozornice, jer bez historijske svijesti nema ni budućnosti.

PROČITAJTE I...

Da Zetra ne bude Manjača. Da Holiday Inn ne postane Vilina vlas. Da oca i majku ne tražim po Tomašicama. Da se Sarajevo ne zove Srebrenica. Da ne vučem za rukav Amora Mašovića.

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Čitajte najnovije objave na novom STAV web portalu klikom na link!